زمین شناسی
هدف

شناخت پدیده های مختلف زمین، هدف اصلی این رشته است.  اما در كشور ما به لحاظ فراوانی منابع طبیعی و وجود ذخائر با ارزش در اعماق زمین، دانش زمین شناسی از نظر علمی و اقتصادی دارای ارزش های ویژه ای است و نقش موثری را در زمینه شناخت منابع معدنی، اكتشاف و بهره برداری از آنها و به طور اخص منابع نفتی دارد.

بطور كلی هدف از این رشته تربیت نیروهای متخصصی است كه بتوانند مسؤولیت طرح و مطالعات، اجرا و نظارت بر اجراء طرح های مختلف معدنی و انرژی را در زمینه های اكتشاف و استخراج، طرح های مختلف عمرانی در زمینه های سدسازی، تامین آب، آب رسانی، راه سازی و ... را برعهده گیرند.


ماهیت

در عصر شكوفایی دانش و فن آوری، هر روز كه می گذرد ساختمانی مرتفع تر، سدی عظیم تر یا تونلی در اعماق بیشتر احداث می شود. امروزه با افزایش جمعیت، نیاز به منابع آبی جدید، مواد اولیه مورد نیاز صنایع و انرژی، بیش از گذشته احساس می شود. برنامه ریزی اصولی همراه با خودباوری و تربیت نیروهای متخصص و كارآمد در جهت دست یابی به فن آوری و كشف منابع اولیه مورد نیاز، می تواند راه گشای استقلال و پیشرفت ملت ها، بویژه كشورهای در حال توسعه باشد.

وضعیت فعلی جهان به گونه ای است كه اگر قرار بود كشورهای جهان سوم منابع معدنی، انرژی و آب خود را به درستی شناخته و در راه پیشبرد منابع ملی خود از آنها بهره جویند، كشورهای صنعتی جهان با بحران حاد و غیرقابل تصور، بخصوص با كمبود مواد معدنی و انرژی مواجه می شدند. بدین سبب، كشورهای صنعتی، برای جلوگیری از بروز بحران های احتمالی و تسلط بر منابع اولیه، همیشه به گونه‌ای سعی می كنند كشورهای جهان سومی و در حال توسعه را از دستیابی به فن آوری و علوم جدید بازدارند.

در این میان، كشورهای مستقل جهان همچون كشور ما، این وظیفه خطیر را به عهده دارند كه با درك و شناخت صحیح از منابع معدنی و انرژی و ثروت های خدادادی به گونه ای از آن ها استفاده نمایند كه متضمن استقلال و آزادی نسل های آینده خود باشند.

میهن اسلامی ایران با منابع غنی از مواد سوختنی (مایع، گاز و جامد)، ذخایر فلزی و غیرفلزی، منابع آب و قرار گرفتن در كمربند فعال لرزه خیزی، نیاز وافر به متخصصان و پژوهشگرانی دارد كه با شناخت كامل نسبت به علوم زمین، به كاوش سطحی و زیرزمینی بپردازند و نعمت های الهی را آشكار كرده، مورد بهره برداری صحیح قرار دهند. به منظور تربیت نیروی متخصص زمین شناس، كارشناسی رشته زمین?شناسی در گروه آزمایشی علوم تجربی ارائه می گردد.

 

تواناییهای فارغ التحصیلان

همان گونه كه اشاره شد، فارغ التحصیلان این رشته می توانند مسئولیت های متفاوتی نظیر: طراحی، مدیریت، اجرا و نظارت بر اجرای طرح های معدنی و امور مختلف عمرانی را به عهده گیرند، از آن جمله به موارد زیر می توان اشاره نمود:

1- اكتشاف ، پی جویی و استخراج معادن و برنامه ریزی لازم برای بهره برداری از آن ها.

2- مطالعه و بررسی آب های زیرزمینی و سطحی و ارائه راهكارهای مناسب در بهره برداری اصولی از منابع آب زیر سطحی و سطحی (مدیریت منابع آب).

3- مطالعات مكان یابی برای ساخت سازه هایی نظیر سد، تونل، راه و ...

4- انجام مطالعات ژئوتكنیكی (مكانیك خاك و سنگ) در طرح های عمرانی مختلف نظیر: سدسازی، تونل و ...

5- شناسایی مناطق مستعد لرزه خیزی و انجام مطالعات لرزه خیزی طرح های مختلف عمرانی و ارائه عوامل موثر در طراحی زمین لرزه ای .

6- مطالعات فرسایش پذیری خاك ها و رسوبات انباشته شده در پشت سدها و ارائه شیوه ای مناسب در جهت كاهش اثرات زیانبار فرسایش خاك و رسوبات.

7- مطالعه و مدیریت اكتشاف منابع نفت و گاز از دریا و خشكی.

8- نقشه برداری معادن و دیگر طرح های عمرانی.

توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه

توانایی علمی: با توجه به كمیت و كیفیت درس هایی كه در این رشته تدریس می گردد و همچنین شرایط كاری كه فارغ‌التحصیلان این رشته بعد از فراغت در آن مشغول فعالیت هستند، ایجاب می كند كه داوطلب از توان و دانش بالایی در زمینه‌های زمین شناسی و دروس علوم پایه از قبیل: ریاضی، شیمی و فیزیك برخوردار باشد.

توانایی جسمی: در این رشته واحدهایی هست كه می بایست در صحرا و بیابان انجام شود، لذا شرایط جسمانی مساعد، قدرت تحمل شرایط سخت كاری، قدرت تجزیه و تحلیل و قدرت تصمیم گیری سریع از شرایطی هستند كه برای داوطلب مطلوب به حساب می آیند.

علاقمندیها: علاقه، استعداد، روحیه قوی و امكان فعالیت در شرایط دشوار مناطق خارج از شهر، از دیگر توانایی های مطلوب داوطلب این رشته می باشد.

داوطلب می بایست با مطالعه دقیق مباحث این رشته و با در نظر گرفتن علایق شخصی خود تصمیم گیری كند.

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر

امكان ادامه تحصیل تا سطوح عالی در گرایش های مختلف این رشته در كشور وجود دارد. در مقطع كارشناسی ارشد امكان ادامه تحصیل در این گرایش ها وجود دارد: آب شناسی، پترولوژی، تكتونیك، زمین شناسی اقتصادی، زمین شناسی مهندسی، زمین شناسی نفت، سنگ شناسی رسوبی و رسوب شناسی، فسیل شناسی و چینه شناسی و ژئوفیزیك (مشترك، رشته فیزیك). در هر یك از گرایش های یاد شده، زیر شاخه های تخصصی تری وجود دارد كه در مقطع دكترای تخصصی و بخصوص در ضمن انجام پایان نامه دكتری به آن پرداخته می شود. امكان ادامه تحصیل در پاره ای از گرایش ها در داخل كشور مهیا نیست اما در خارج از كشور ارائه می شود.

رشته های مشابه و نزدیك به این رشته

علوم زیستی و شیمی رشته هایی هستند كه ارتباط بسیار نزدیكی با این رشته دارند. همچنین ابزار كار این رشته، نقشه های ماهواره ای، سیستم های اطلاعات جغرافیایی و نقشه برداری باعث پیوند این رشته با دیگر علوم می شود.

خاك شناسی، آب شناسی، هواشناسی، سنگ شناسی و جغرافیا در ارتباط تنگاتنگ با این رشته اند.

آینده شغلی و بازار كار

با توجه به وابستگی اقتصادی بسیاری از كشورهای دنیا به منابع معدنی، اعم از نفت، گاز، طلا و دیگر فلزات و كانی های غیرفلزی، و نقش زمین شناسی در شناسایی و اكتشاف این منابع و یاری رساندن به دیگر علوم مرتبط در این زمینه ها، جایگاه زمین شناسی در عصر حاضر جایگاهی ویژه و در خور تامل می باشد.

كشور ما نیز به علت مساحت گسترده و تنوع پدیده های مرتبط با زمین شناسی و در اختیار داشتن منابع معدنی بسیار غنی و قرار گرفتن بر روی منطقه ای فعال از نظر زمین شناسی، نیاز وافری به پژوهشگران و متخصصان این رشته دارد تا به مطالعه و كاوش در آن پرداخته، ضمن شناخت اسرار آن، فرصت های استفاده از این منابع را فراهم سازند.

وزارتخانه هایی همچون صنایع و معادن، نفت، نیرو، راه، جهاد كشاورزی، آموزش و پرورش و همچنین شركت های مرتبط با فعالیت های سدسازی، آب یابی، حفر تونل، راه سازی، اكتشاف آب و نفت و معادن، بخش های مرتبط با تهیه نقشه‌های زمین شناسی و معدنی، آزمایشگاه های سنگ شناسی و زمین شناسی و در مجموع كلیه مراكزی كه در ارتباط با موضوع زمین فعالیت می كنند، می توانند زمینه های اشتغال و فعالیت فارغ التحصیلان رشته زمین شناسی باشند.

وضعیت نیاز كشور به این رشته در حال حاضر

سرزمین ایران از منابع معدنی بسیاری برخوردار است، این منابع اعم از مواد سوختی، ذخایر فلزی و غیرفلزی گران بها احتیاج به كشف و بهره برداری دارند.

منطقه ای كه ایران روی آن قرار دارد نیز جزو مناطق فعال به حساب می آید كه باعث وقوع زلزله ها، تغییر ساختار زمین، پدیده كوه‌زایی، تغییر پهنای دریاها و خلیج مجاور و ده ها مطلب شگفت انگیز و درخور دقت و مطالعه بیشتر می شود.

شناخت این همه پدیده فقط از دست پژوهشگران این رشته برمی آید.

 

درس های پایه رشته زمین شناسی

ریاضی 1 و 2

فیزیک پایه 1 و 2

شیمی عمومی و آزمایشگاه

مبانی کامپیوتر

 

درس های اختیاری رشته زمین شناسی

میزالوگرافی

میکروفاسیس

تخمین و ارزیابی ذخایر معدنی

تهیه نقشه های زمین شناسی معدن

سنجش از دور

ترمودینامیک

زلزله شناسی

مکانیک سنگ

سایز موتکتونیک

زمین شناسی زیرزمین

ژئوفیزیک کاربردی

زمین شناسی مهندسی کاربردی

زمین شناسی محیط زیست

آتشفشان شناسی

ژئوشیمی آلی

آمار و احتمال

خاک شناسی

زمین شناسی دریایی

محیط های رسوبی

ئیدروژئوشیمی

آب شناسی

زمین شناسی زغال سنگ ها

زمین شناسی مواد انرژی زا

دیرینه شناسی گیاهی

ژئو مورفولوژی

مکانیک خاک

 

درس های اصلی رشته زمین شناسی

زمین شناسی فیزیکی

زمین شناسی تاریخی

بلورشناسی هندسی

بلور شناسی نوری

کانی شناسی

رسوب شناسی

سنگ شناسی رسوبی

سنگ شناسی آذرین

سنگ شناسی دگرگونی

دیرینه شناسی (ماکروفسیل) 1 و 2

چینه شناسی

زمین شناسی ساختمانی

زمین ساخت

فتوژئولوژی

ژئوشیمی

ژئوفیزیک

نقشه برداری

 

درس های تخصصی رشته زمین شناسی

زمین شناسی ایران همراه با عملیات

زمین شناسی اقتصادی

زمین شناسی نفت

آب های زیرزمینی

زمین شناسی مهندسی

پترولوژی

زمین شناسی صحرایی

متون علمی زمین شناسی

 

منبع این مطلب : گزینه دو